oekonomii

Odszkodowania od Skarbu Państwa

Odszkodowanie jest świadczeniem, które należy się osobie, czy podmiotowi, który został poszkodowany z tytułu wyrządzonej mu szkody od osoby bądź podmiotu, która tę szkodę wyrządziła. I jeśli chcemy się ubiegać w takiej sytuacji o odszkodowanie, procedura jest prosta. Jednak, co zrobić w takiej sytuacji, gdy organ administracji publicznej (sąd, urząd) wydał krzywdzącą dla nas decyzję-należy wtedy dochodzić odszkodowania od Skarbu Państwa.

Bowiem w myśl artykułu 33 i 34 Kodeksu Cywilnego:

Art. 33. Osobami prawnymi są Skarb Państwa i jednostki organizacyjne, którym przepisy szczególne przyznają osobowość prawną.

Art. 34. Skarb Państwa jest w stosunkach cywilnoprawnych podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nie należącego do innych państwowych osób prawnych.

I tak zgodnie z ww. artykułami jak i z innymi z kodeksu cywilnego, Skarb Państwa odpowiada za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej oraz rekompensaty za szkody. A z Konstytucji RP jasno wynika, że „każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej”, przez działanie organu należy rozumieć np. wydanie orzeczenia sądu. I tak każdy pokrzywdzony obywatel, nie musi ograniczać się do liczenia strat spowodowanych wydaną decyzją administracyjną, ale może zażądać odszkodowania z tego tytułu od Skarbu Państwa. Jednak jak i do kogo zwrócić się o odszkodowanie?

Jak już było wspomniane wcześniej, Skarb Państwa ponosi pełną odpowiedzialność za wydawane decyzje i wyroki, także te niezgodne z prawem. I tak podmiotem pozwanym będzie Skarb Państwa, a jednostką go reprezentującą, dany organ, który wydał błędną decyzję. Pozew możemy złożyć w terminie do trzech lat od stwierdzenia, że wydana decyzja/orzeczenie jest niezgodne z prawem. Postępowanie odszkodowawcze od Skarbu Państwa jest bardzo skomplikowane i trudne do wygrania, dlatego dla większego powodzenia sprawy należy zatrudnić prawnika. Bowiem w 2012r. Polacy wygrali zaledwie, co trzydziestą sprawę ze Skarbem Państwa, którego interesy reprezentuje Prokuratura Generalna. Jednak mimo to obywatele w 2012 roku uzyskali odszkodowania od państwa na kwotę ok. 400 milionów złotych, to naprawdę sporo w porównaniu z rokiem 2008, gdzie  było to tylko 40 milionów.

Zatem przyjrzyjmy się kilku przypadkom wypłaty odszkodowania od Skarbu Państwa. Interesująca jest sprawa spółki JTT-MCI Management SA. Urząd Skarbowy oskarżył kierownictwu spółki o obchodzenie przepisów podatkowych w celu uniknięcia płacenia podatku VAT, urzędnicy zabezpieczyli kwotę 10 mln złotych, jako niezapłacony podatek. Ostatecznie w 2004 r. doprowadziło to firmę do bankructwa. Zostało udowodnione, że kierownictwo tej firmy nie działało w złej wierze i działania organów państwowych doprowadziły do jego upadłości. Firmie zostało przyznane odszkodowanie w wysokości ponad 28 mln złotych, dodatkowo Urząd Skarbowy musi oddać zabezpieczoną kwotę, czyli w sumie wraz z odsetkami odszkodowanie wyniosło ok. 47mln złotych.

Kolejnym przykładem jest Centrozap, (Ideon), który wystąpił o odszkodowanie ze Skarbu Państwa za straty wyrządzone przez Urząd Skarbowy, sąd przyznał 28 mln złotych-proces trwał 10 lat. Następnym przykładem jest Optimus z branży IT, założony przez Romana Kluskę, który też przez organy państwowe-skarbowe został zniszczony. Obecnie toczy się proces o odszkodowanie, w pozwie została ujęta kwota ponad 38 mln złotych-proces trwa już 8 lat.

Każdy proces o odszkodowanie od Skarbu Państwa ciągnie się latami i bardzo trudno go wygrać. Jednak, jeśli instytucje państwowe nie działają tak jak powinny działać, tj. nie postępują zgodnie z literą prawa-należy o takie odszkodowanie walczyć. Natomiast należy pamiętać, że te odszkodowania wypłacane są z pieniędzy podatników, a nie od osób, które wydają krzywdzące decyzje, czy to sprawiedliwe?

Autor: Katarzyna Filipowska